Formalności związane z organizacją obozu wędrownego
Tekst: hm. Maciej Czapski

Podejmując się organizacji obozu wędrownego należy pamiętać o spełnieniu wszelkich formalności związanych z procedurami obowiązującymi organizatorów placówek wypoczynku. Obóz taki, podobnie jak każda inna placówka, powinien spełniać wymogi narzucone przez obowiązujące przepisy państwowe oraz wewnątrz związkowe. Mając jednak na uwadze fakt, iż przepisy ZHP zostały utworzone w oparciu o państwowe akty prawne, nie będziemy się tutaj zajmować tymi drugimi (poza szczególnymi przypadkami).

1.Organizator: 
Organizatorem obozu wędrownego może być: 1)

a) podstawowa jednostka organizacyjna ZHP w rozumieniu § 30 Statutu ZHP oraz klub specjalnościowy
b) szczep lub związek drużyn
c) hufiec
d) chorągiew
e) Główna Kwatera ZHP.

W imieniu organizatora obozem kieruje komendant, którym może być osoba spełniająca wymogi określone w „Instrukcji organizacyjnej HAL i Z" oraz „Zasadach organizacji w ZHP wycieczek górskich". Zgodnie z powyższymi przepisami komendant obozu wędrownego musi być:
a) instruktorem ZHP w stopniu minimum podharcmistrza/ podharcmistrzyni
b) osobą posiadającą uprawnienia kierownika placówki wypoczynku dla dzieci i młodzieży 2)

2. Kadra obozu

W skład kadry obozu wędrownego muszą wchodzić minimum 2 osoby pełnoletnie, przy czym jedna osoba pełnoletnia może sprawować opiekę maksymalnie nad 20 niepełnoletnimi uczestnikami obozu powyżej 10 roku życia lub maksymalnie nad 15 uczestnikami do 10 roku życia. 3)

Dodatkowo członkiem takiego obozu (uczestnikiem lub kadrą) musi być osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia specjalistyczne, określone w „Zasadach organizacji wycieczek górskich w ZHP": pilot wycieczek, przewodnik górski lub przodownik turystyki górskiej PTTK. 4)  Obozy wędrowne odbywające się w terenie położonym powyżej 1000 m. n p.m. dodatkowo prowadzone mogą być tylko przez przewodników górskich 5) .
 
Do obowiązków komendanta obozu wędrownego należy:
a) zapewnienie co najmniej jednej osoby z państwowymi lub społecznymi uprawnieniami specjalistycznymi, (Specjalistycznymi uprawnieniami państwowymi w zakresie turystyki obowiązującymi w Polsce, o których mowa w poniższych Zasadach są: - Pilot wycieczek - Przewodnik górski)
b) zapewnienie opieki medycznej oraz apteczki,
c) zgodne z obowiązującymi przepisami i terminowe zatwierdzenie, przeprowadzenie i rozliczenie organizowanej formy,
d) dbanie o bezpieczeństwo zdrowia i życia uczestników obozu wędrownego, biwaku, rajdu, wycieczki,
e) zapoznanie uczestników z obowiązującymi regulaminami przed rozpoczęciem danej formy.

3. Dokumentacja  

Przystępując do organizacji obozu wędrownego należy mieć w świadomości konieczność wypełnienia i posiadania w trakcie obozu szeregu dokumentów określonych w przepisach. Dokumentację taką podzielić możemy na : przedobozową, obozową i poobozową.

a)      Dokumentacja przedobozowa:

Zaliczamy do niej:

  • Raport przedobozowy - stanowiący załącznik do „Instrukcji finansowej HAL i Z"; zawiera on podstawowe dane dotyczące obozu: dane organizatora, ilość uczestników,  trasę, dane kadry wraz z ich podpisami, zobowiązanie kadry, miejsce na udzielenie zezwolenia na organizację obozu.
  • Preliminarz finansowy - stanowiący załącznik do „Instrukcji finansowej HAL i Z" ; należy tutaj zawrzeć planowane wpływy i wydatki obozu. Pamiętajmy, żeby był jak najbardziej realny, bo ułatwi nam to kalkulację kosztów obozu, ale jełsi w trakcie obozu pewne koszty ulegną zmianie, to nic się nie stanie, bo to jest na razie plan.
  • Listę uczestników - lista osób uczestniczących w obozie, zawierająca imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numery PESEL.
  • Listę wpłat zawierającą imię i nazwisko, kwotę wpłaty, nr KP.
  • Plan pracy obozu - zgodny z zasadami pisania planów pracy, zawierający trasę rozpisaną dniami, liczbę przebytych kilometrów, zdobytych punktów na odznak PTTK, adresy miejsc noclegowych i inne przydatne w trakcie obozu informacje. Powinien być zatwierdzony przez Przodownika PTTK lub przewodnika górskiego oraz oczywiście właściwy organ w hufcu.  (Plan pracy harcerskiego górskiego obozu wędrownego musi być zatwierdzony przez właściwą komendę hufca lub chorągwi oraz przodownika turystyki górskiej posiadającego uprawnienia na region, w którym odbywa się impreza - określają to: Zasady organizacji w ZHP wycieczek górskich)
  • Informację o sposobie zabezpieczenia gotówki (zawarte umowy rachunku bankowego, książeczki oszczędnościowe itp.)
  • Zaświadczenie o ukończeniu kursu kierowników placówek wypoczynku dla dzieci i młodzieży oraz zaświadczenia poświadczające posiadanie uprawnień specjalistycznych.
  • Polisę ubezpieczeniową NW uczestników i kadry oraz potwierdzenie opłacenia składek członkowskich.

Po sprawdzeniu i zaakceptowaniu ww. dokumentów przez odpowiednie referaty KCh / namiestnictwa KH - komendant chorągwi (lub osoba działająca z jego upoważnienia) wydaje zezwolenie na zorganizowanie placówki HAL/HAZ w raporcie przedobozowym.


b)      Dokumentacja obozowa (zabieramy ją ze sobą na obóz i targamy w plecaku - takie życie kadry...):

  • Książka pracy obozu - zapisujemy w niej dane uczestników, prowadzimy dziennik obozu, wpisujemy do niej rozkazy. Musi zawierać także pisemne potwierdzenie przez uczestników i kadrę znajomości obowiązujących regulaminów oraz zakresy obowiązków kadry z potwierdzeniem ich przyjęcia.
    Książka pracy może być własnej roboty, gdyż te standardowe niekoniecznie są przystosowane pod obozy wędrowne.
  • Zatwierdzone dokumenty - czyli podpisane przez Komendanta Chorągwi (ich posiadanie stanowi dowód na to, że jest to placówka legalna, zorganizowana - mogą przydać się podczas różnych kontroli podczas trwania obozu) - raport przedobozowy, preliminaż finansowy, zaświadczenie o wpisaniu do listy placówek wypoczynku wydane przez Kuratorium oświaty właściwe dla miejsca działania organizatora obozu
  • Obozowe KP zatwierdzone w hufcu (inne niż to na które zbieraliśmy wpłaty przed obozem) - będziemy wystawiać KP na ewentualne wpłaty dokonane podczas obozu i inne wpływy.
  • Ksiązka finansowa obozu - wypełniana na bieżąco przez osobę odpowiedzialna za finanse obozu wraz z dokumentacją źródłową.
  • Polisa ubezpieczeniowa NNW uczestników i kadry (zawartą na dojazd, pobyt i powrót). Dodatkowo kadra powinna mieć polisę OC.
  • Karty zdrowia uczestników, pracownicze książeczki zdrowia z aktualnymi badaniami kadry oraz pełnoletnich uczestników.

c)      Dokumentacja poobozowa (co oddajemy przy rozliczaniu obozu):

  • Wypełniona książka finansowa obozu.
  • Dokumentacja źródłowa (wydatki) - faktury, rachunki, bilety opisane zgodnie z wytycznymi zawartymi w „Instrukcji finansowej HAL i Z".
  • Lista uczestników.
  • Lista wpłat uzupełniona o ewentualne wpłaty dokonane na obozie.
  • Zatwierdzone dokumenty obozowe j.w.
  • Raport poobozowy.
  • Inne dokumenty wymagane przez „Instrukcję finansową HALiZ"

Organizatorzy harcerskich obozów wędrownych, rajdów, biwaków, wycieczek zobowiązani są przestrzegać:
1) Obowiązujących przepisów prawa, w tym:
2) Rozporządzenia Ministra Edukacji narodowej z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania. (Dz.U. z 1997 r. nr 12, poz. 67),
3) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27.11.2001 r. w sprawie uprawiania alpinizmu. (Dz. 01.145.1624).
4) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 1997 r. w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne (Dz.U. z 1997 r. nr 57, poz. 358),
5) Instrukcji finansowej obozu
6) Instrukcji organizacyjnej HALiZ ZHP
7) Regulaminów parków narodowych i krajobrazowych

PRZYPISY:


1) "Zasady organizacji w ZHP wycieczek górskich" , pkt. 2.1.  (Uchwała Głównej Kwatery ZHP nr 182/2005 z dnia 9 czerwca 2005w sprawie zatwierdzenia instrukcji dotyczących organizacji  imprez o charakterze specjalnościowym w ZHP)

2) Tamże pkt. 2.2. lit. b) 

3) Tamże, pkt. 2.6.

4) Tamże, pkt. 1.5., 1.6. oraz "Instrukcja organizacyjna HAL i Z" pkt. 2.3. (Uchwała Głównej Kwatery ZHP nr 66  z dnia 16 stycznia 2007 r.)

5) "Zasady organizacji w ZHP wycieczek górskich", pkt. 2.5.  (Uchwała Głównej Kwatery ZHP nr 182/2005 z dnia 9 czerwca 2005w sprawie zatwierdzenia instrukcji dotyczących organizacji  imprez o charakterze specjalnościowym w ZHP), co wynika z : Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 1997 r. w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne (Dz.U. z 1997 r. nr 57, poz. 358)


WYJĄTKI Z USTAWY Prawo o ruchu drogowym, których znajomość przez organizatorów obozu wędrownego jest konieczna.

Rozdział 2

Ruch pieszych

Art. 11. 1. Pieszy jest obowiązany korzystać z chodnika lub drogi dla pieszych, a w razie ich braku - z pobocza. Jeżeli nie ma pobocza lub czasowo nie można z niego korzystać, pieszy może korzystać z jezdni, pod warunkiem zajmowania miejsca jak najbliżej jej krawędzi i ustępowania miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi.
2. Pieszy idący po poboczu lub jezdni jest obowiązany iść lewą stroną drogi.
3. Piesi idący jezdnią są obowiązani iść jeden za drugim. Na drodze o małym ruchu, w warunkach dobrej widoczności, dwóch pieszych może iść obok siebie.
4. Korzystanie przez pieszego z drogi dla rowerów jest dozwolone tylko w razie braku chodnika lub pobocza albo niemożności korzystania z nich. Pieszy, z wyjątkiem osoby niepełnosprawnej, korzystając z tej drogi, jest obowiązany ustąpić miejsca rowerowi.
5. Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się w strefie zamieszkania. W strefie tej pieszy korzysta z całej szerokości drogi i ma pierwszeństwo przed pojazdem.

Art. 12. 1. Kolumna pieszych, z wyjątkiem pieszych w wieku do 10 lat, może się poruszać tylko prawą stroną jezdni.
2. Do kolumny pieszych w wieku do 10 lat stosuje się odpowiednio przepisy art. 11 ust. 1 i 2.
3. Liczba pieszych idących jezdnią w kolumnie obok siebie nie może przekraczać 4, a w kolumnie wojskowej - 6, pod warunkiem że kolumna nie zajmuje więcej niż połowy szerokości jezdni.
4. Piesi w wieku do 10 lat mogą iść w kolumnie tylko dwójkami pod nadzorem co najmniej jednej osoby pełnoletniej.
5. Długość kolumny pieszych nie może przekraczać 50 m. Odległość między kolumnami nie może być mniejsza niż 100 m.
6. Jeżeli przemarsz kolumny pieszych odbywa się w warunkach niedostatecznej widoczności:
  1)  pierwszy i ostatni z idących z lewej strony są obowiązani nieść latarki:
a)    pierwszy - ze światłem białym, skierowanym do przodu,
b)    ostatni - ze światłem czerwonym, skierowanym do tyłu;
  2)  w kolumnie o długości przekraczającej 20 m idący po lewej stronie z przodu i z tyłu są obowiązani używać elementów odblaskowych odpowiadających właściwym warunkom technicznym, a ponadto idący po lewej stronie są obowiązani nieść dodatkowe latarki ze światłem białym, rozmieszczone w taki sposób, aby odległość między nimi nie przekraczała 10 m;
  3)  światło latarek powinno być widoczne z odległości co najmniej 150 m.
7. Zabrania się:
  1)  ruchu po jezdni kolumny pieszych w czasie mgły; zakaz ten nie dotyczy kolumny wojskowej lub policyjnej;
  2)  ruchu po jezdni kolumny pieszych w wieku do 10 lat w warunkach niedostatecznej widoczności;
  3)  prowadzenia po jezdni kolumny pieszych przez osobę w wieku poniżej 18 lat.

Art. 13. 1. Pieszy, przechodząc przez jezdnię lub torowisko, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność oraz, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, korzystać z przejścia dla pieszych. Pieszy znajdujący się na tym przejściu ma pierwszeństwo przed pojazdem.
2. Przechodzenie przez jezdnię poza przejściem dla pieszych jest dozwolone, gdy odległość od przejścia przekracza 100 m. Jeżeli jednak skrzyżowanie znajduje się w odległości mniejszej niż 100 m od wyznaczonego przejścia, przechodzenie jest dozwolone również na tym skrzyżowaniu.
3. Przechodzenie przez jezdnię poza przejściem dla pieszych, o którym mowa w ust. 2, jest dozwolone tylko pod warunkiem, że nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub utrudnienia ruchu pojazdów. Pieszy jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa pojazdom i do przeciwległej krawędzi jezdni iść drogą najkrótszą, prostopadle do osi jezdni.
4. Jeżeli na drodze znajduje się przejście nadziemne lub podziemne dla pieszych, pieszy jest obowiązany korzystać z niego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.
5. Na obszarze zabudowanym, na drodze dwujezdniowej lub po której kursują tramwaje po torowisku wyodrębnionym z jezdni, pieszy przechodząc przez jezdnię lub torowisko jest obowiązany korzystać tylko z przejścia dla pieszych.
6. Przechodzenie przez torowisko wyodrębnione z jezdni jest dozwolone tylko w miejscu do tego przeznaczonym.
7. Jeżeli wysepka dla pasażerów na przystanku komunikacji publicznej łączy się z przejściem dla pieszych, przechodzenie do i z przystanku jest dozwolone tylko po tym przejściu.
8. Jeżeli przejście dla pieszych wyznaczone jest na drodze dwujezdniowej, przejście na każdej jezdni uważa się za przejście odrębne. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przejścia dla pieszych w miejscu, w którym ruch pojazdów jest rozdzielony wysepką lub za pomocą innych urządzeń na jezdni.

Art. 14. Zabrania się:
  1)  wchodzenia na jezdnię:
a)    bezpośrednio przed jadący pojazd, w tym również na przejściu dla pieszych,
b)    spoza pojazdu lub innej przeszkody ograniczającej widoczność drogi;
  2)  przechodzenia przez jezdnię w miejscu o ograniczonej widoczności drogi;
  3)  zwalniania kroku lub zatrzymywania się bez uzasadnionej potrzeby podczas przechodzenia przez jezdnię lub torowisko;
  4)  przebiegania przez jezdnię;
  5)  chodzenia po torowisku;
  6)  wchodzenia na torowisko, gdy zapory lub półzapory są opuszczone lub opuszczanie ich rozpoczęto;
  7)  przechodzenia przez jezdnię w miejscu, w którym urządzenie zabezpieczające lub przeszkoda oddzielają drogę dla pieszych albo chodnik od jezdni, bez względu na to, po której stronie jezdni one się znajdują.